.
Viyana’nın simgelerinden Stephansdom’un önünde
Viyana, tarihten getirdiği misyon ve değerlerle hep önemli bir Orta Avrupa kenti olmaya devam etmiş. İki milyona yakın nüfusuyla Avusturya nüfusunun yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yapıyor. Bu yönüyle Avrupa Birliği’nin onuncu büyük kenti.
Avrupa kıtasının etkin hanedanlarından biri olan Habsburglar yüzyıllar boyu yerleşim yeri olarak Viyana’yı tercih etmişler. Bu da onu kültür, sanat ve politika bakımından önemli bir konuma getirmiş. Hanedanının izleri günümüzde de kentte varlığını koruyor. Bu izlerden biri olan Schönbrunn Sarayı dünya kültür mirası listesinde yer alıyor. Aziz Stefan Katedrali sembol yapılardan biri. Savaş koşullarında üstlendiği misyon ona bu önemli tacı kazandırmış. Kentin ortasında. Şehrin her yerinden görünüyor.
Viyana, uzunca bir süre dünya klasik müziğinin başkenti unvanıyla da anılmış. Dönemin ünlü bestecileri (Brahms, Bruckner, Mahler, Richard Strauss gibi) bu şehrin ilhamından esinle eserler vücuda getirmiş. Salzburg doğumlu Mozart, arayış ve gezileri sırasında Viyana’ya gelmiş olsa da 1781’de aristokrasinin kendisine gösterdiği ilgiye cevaben Viyana’ya yerleşmiş. 1782’de ünlü operası Saraydan Kız Kaçırma ile önemli bir başarı elde etmiş. Daha sonra 1786’da Figaro’nun Düğününü bestlediğinde Aziz Stephen Katedralinin arkasında bir apartmanda yaşıyormuş.
Bu bir kaç örnek Viyana’nın klasik müziğin gelişiminde üstlendiği öncü role işaret ediyor. Günümüz Viyana’sında, 10.000 müzik tutkunun her akşam canlı klasik müzik konserine dahil olduğu söyleniyor (Kaynak). Yüz yılları aşan bir kültür ve deneyim birikiminin sonucu olsa gerek.
İster eğlence ister iş amaçlı olsun Viyana ziyaretinden sonra tadının damakta kaldığı hissedilen bir başka olgu ise yeşil dokunun verdiği huzur olmalı. Kentin sahip olduğu coğrafi alanın %30’a yakını yeşil bir örtü ile kaplıymış. Hal böyle olunca gerek kent merkezinde gerekse çevresinde yer alan geniş parklar, koyu gölgeli ağaç tabakası çok sıcak geçen yaz aylarında bile insana iyi geliyor. Huzurlu bir üst kültür bu açıdan da konuğu sarıyor.
Tavuk eti severler için şinitselin yeri ayrıdır. Ama Viyana şinitseli bambaşka bir mecraya taşır konuyu. Bu şehrin insanı bu mevzuyu çok iyi çalışmış. Her öğün tüketilse yeridir. Diğer taraftan konaklanan tesislerde kahvaltıya özel bir önem verildiğini söyleyebilirim. Deneyimlediğim hiç bir tesiste kötü kahve, ekmek, peynir vb ile karşılaşmadım. Dondurmalarına, elmalı turtasına (apple strudel) bayılmamak imkansız.
Kentin sokaklarında dolaşırken yüzlerce yılın birikimiyle ve gücüyle dimdik ayakta duran binaların arasından ilerliyorsunuz. İnsan geçmiş yaşantıların izleriyle her daim bir arada olduğu hissini yaşıyor. Diğer taraftan zamanın gerektirdiği çağdaş yapı ve araçlar da aynı doku içine öyle sıcak serpiştirilmiş ki yadırganmıyor ya da eksiklik/fazlalık hissedilmiyor. Tarihe gösterilen özen sokak zemininden yapıların çatılarına, aydınlatma tercihlerinden çöp yönetimine kadar parmak ısırtıyor. Binaların içi ve dışı için tercih edilen renkler, yapıların birbirine olan saygısı o kadar net ve temiz ki insan imreniyor.
Toplum yapısı olarak, Almanlarla tarihi bağları düşününce onlar gibi katı bir disiplin beklerseniz yanılıyorsunuz. Sanatın ve kültürün insan ruhuna verdiği incelik ve vakar sanki bu iki toplumu bu yönden ayırıyor. Çalışma disiplinleri benzer olsa da Viyanalıların hayata bakışları daha romantik gibi gelir bana. Ayrı ayrı yıllarda geçirdiğim uzun zamanlarda rahatsız edici bir insan davranışına tanık olduğumu anımsamıyorum. Yabancı nüfusun azımsanmayacağı bir kent. Absürt davranışların odağında başka milletlerden olduğu açıkça belli olan kimselerin olduğuna şahitliğim de az değil.
Viyana seyahati için süre önerim olamıyor maalesef. Çünkü bu kentte kaç gün kalırsanız kalın yapacak bir şey buluyorsunuz. Sıkılmadan ve günlerin nasıl geçtiğini anlamadan yaşayıp gidiyorsunuz. O nedenle buraya şu kadar gün ayırın diyemiyorum. İçinizden geldiği kadar, imkanınız yettiği kadar diyerek bu konuyu toplamış olayım.
Viyana, sosyal yapısı ve sunduğu imkanlarla üst segmentte bir şehir olarak görülür. Ancak her bütçeden insanı en uygun giderlerle ağırlayabilecek olanaklara da sahiptir. Bunu mutlaka dikkate alıp bu güzel kenti görmenizi, yaşamanızı salık veririm.
Viyana Avrupa’nın ortasında bir kent. O nedenle her türlü ulaşım aracıyla buraya gelmek mümkün ve işlevsel. Bu yazıda otobüs ve uçakla gelişten bahsetmek isterim. Tren kullanarak buradan Prag’a gitmiştim. Onu da Prag’la ilgili bölümde anlatayım.
Bu yazı, bir çok seyahatin bir harmanı olarak ortaya çıktı. Çünkü Viyana bir kez gelip, gezip, görüp “tamamdır” denebilecek bir şehir değil. Hep gelmek, hep içinde olmak isteğini uyandıracak bin bir yüzü var.
Viyana seyahatlerimizden biri, Münih, Salzburg, Ljubljana, Viyana düzeninde planladığımız (gezi planı burada) uzun soluklu turun son etabı olarak gerçekleşti. Bir önceki durağımız olan Ljubljana ile ilgili yazıma buradan erişilebilir.
Ljubljana’dan Viyana’ya otobüsle ulaşımımızı Avrupa’nın yaygın otobüs ağı firması Flixbus ile gerçekleştirdik. Bir Alman markası olarak firma disiplinli, düzenli, konforlu ve temiz hizmetin temsilcisi. Flixbus, 2019’da ülkemizin en eski otobüs taşımacılığı şirketi olan Kamil Koç’u da bünyesine almıştı.
Ljubljana’da şehirler-ülkeler arası çalışan otobüsler merkez tren istasyonunun önünden hareket ediyor. Biz sabah yedide hareket eden otobüs için biletlerimizi mobil uygulama üzerinden aldık. Yaklaşık beş-beş buçuk saatlik bir yolculukla Viyana Uluslararası Otobüs Terminali (VIB)’ne vardık.
Otobanda seyir halindeyken, Slovenya’nın Pesnica şehri yakınındaki sınır kapısından Avusturya’ya geçiliyor. Münih’ten Salzburg’a oradan Ljubljana’ya geçerken olduğu gibi Pesnica’da da bir pasaport/kimlik kontrolüne muhatap olmadan geçiş sağlanıyor. Graz’da yolcu almak ve indirmek için duruldu, sonrası zaten Viyana.
Seyahatimiz huzurlu geçti. Sıra dışı hiç bir şey olmadı. Otobüs planlı olmak üzere iki kez mola verdi. Mola verilen yerler, otoban üzerinde, her türlü ihtiyaca yanıt verecek tesislere sahipti. Araçlar (binek otomobiller, otobüsler, kamyonlar) kendilerine ayrılmış alanlara park ediliydi. Belirtilen hareket saatlerinde tüm yolcular yerlerindeydi. Dakika sapması olmadı.
VIB’e ulaştığımızda, görevli inen herkesin valizine tek tek kendisi teslim etti. Otobüs Bratislava’ya doğru yol alırken biz otelimize geçiyorduk.
Ljubljana-Viyana otobüs yolculuğundan bir kaç görüntü. Slovenya’dan Avusturya’ya geçiş Pesnica yakınındaki sınır geçiş noktasından oldu. Mola yerlerinde araçların kendilerine ayrılan alanlara park etmiş olması görüntüleri ne kadar da sade kıldı.
Ülkemizin farklı kentlerinden Viyana’ya uçakla gelmek mümkün. Sezona göre değişmekle birlikte sefer frekansı yüksek bir hat bu hat. Ben iki kez İstanbul üzerinden (IST ve SAW) geldiğim için o konuda fikrim var. İstanbul-Viyana uçuşu yaklaşık iki saat kadar sürüyor. Viyana Uluslararası Havalimanı (VIE), şehrin yaklaşık 20 km dışında. Schwechat kasabası yakınında. Şık bir havalimanı.
Viyana havalimanı şık, tertemiz ve bakımlı. Yönlendirme tabelalarını takiben binanın alt katında yer alan tren istasyonuna inip buradan şehire ya da başka şehirlere gitmek için seçenekleri değerlendirmek mümkün. Taksi, otobüs vb ulaşım araçları terminal binasının ön yüzünde.
CAT (City Airport Train) Viyana havalimanı ile şehir merkezi arasındaki en hızlı ulaşım aracıdır. Havalimanın altındaki yeraltı istasyonundan hareket ettikten sonra sadece Wien Mitte durağında durur. Detaylı bilgi burada.
Schnellbahn S7 Yaklaşık 30 dakikalık bir sürede Wien Mitte (kent merkezi) durağına ulaşım sağlar.
Taksi, otobüs vb araçlarla da havalimanı-şehir ulaşımı sağlanabilir. Ödenen ücrete göre seyahat süresi ve konforu değişim gösteren, seçeneği bol bir ulaşım sistemi mevcut. Ancak hiç biri diğerinden kötü değildir.
Viyana toplu ulaşım ağı en geniş, en rahat ve en uygun Avrupa kentlerinden biri. U (U-bahn- Untergrundbahn) harfi ile gösterilen ve yeraltında giden (metro) tren sistemi en hızlı ve en geniş ağı oluşturuyor. Gitmek istediğiniz yeri haritada (ya da mobil uygulamada) bulup hangi U treniyle gideceğinizi, nerede hangi trene aktarma yapacağınızı kolaylıkla izleyebilirsiniz.
Viyana, toplu ulaşımında bilet kullanımını (diğer pek çok Avrupa ülkesinde olduğu gibi) hizmeti alana bırakmış çağdaş bir kent. Yolcu, seyahat süresince geçerli bir bileti yanında bulundurmaktan sorumlu. Rastlantısal olarak vagona/otobüse binen bilet kontrolörüne (Schwarzkappler) uygun bileti ibraz etmek zorunluluğu var. Ben şunun akrabasıyım, sen benim kim olduğumu biliyor musun, ah ya evde kalmış biletim, hemen inip alayım vs gibi mazeretler işlemiyor. Günde ortalama 100 kontrol görevlisi metro, otobüs ve tarmvaylarda adaleti sağlamak için görev yapıyor. Uygun bir bilet ibraz edemeyen yolcu 105 Avro ödemek zorunda kalıyor (yanınızda nakit yoksa 14 gün içinde 115 Avro, 14 günü aşarsa 145 Avro ödemek gerekiyor). Bunu bilen, biletsiz olarak seyahat etmeyi göze alamıyor (2021 yılında biletsiz seyahat oranı %2,7, kesilen ceza tutarı ise 8,5 milyon Avro imiş). O nedenle biniş ve inişlerde bir bilet kontrolü yapılmıyor.
Viyana toplu ulaşım ağı
Viyana’da, metro dışında, yüzeyde ilerleyen tramvaylar (tram) ve otobüsler de toplu ulaşım için yaygın olarak kullanılır.
En hızlı toplu ulaşım için metro ağından yararlanmak en iyisi. U harfinin yanına gelen rakamlar ve renkler hatları kolayca ayırt etmeye yardımcı. Bir üst görseldeki haritayı takiple hangi yöne, hangi hatla gideceğinize karar verip perona inmeniz yeterli. U-Bahn 24 saat çalışıyor.
Belli bir zaman için kente gelenler toplu ulaşım araçlarında belli gün süreyle kullanılan seyahat kartlarını tercih ederler. Böylece gün içerisinde sınırsız sayıda toplu ulaşım aracı güvenli ve endişesiz bir şekilde kullanılabilir. Burada paylaştığım kart bunlardan biridir. Toplu ulaşıma ek olarak daha bir çok aksiyonda yarar sağlar. Bilgilerinizi girip ve ödemesini yaparak seçtiğiniz gün kadar geçerli kartınızı çevrimiçi olarak oluşturabilirsiniz. 2022/07 fiyatı: 3 gün/29 Avro
Viyana sokaklarından ulaşıma dair görüntüler. Hop-on-hop-off (indi-bindi) otobüsleriyle şehiri gezmek her zaman hem dinlendirici hem de bilgilendirici oluyor. Viyana’da da farklı renkler belirlenmiş hat güzergah ve uzunluklarına sahip indi-bindi otobüsleri mevcut. Bunların çalışma prensibi kentin önemli noktalarından geçerek belli duraklarda turistin inip gezebilmesi ve sonra arkadan gelen otobüslerden birine binerek geziyi ve turu tamamlaması şeklindedir. Viyana için işlevsel olduğunu düşündüğüm sarı hattı deneyimleme imkanım oldu.
Benim ilkem, konaklayacağım yerin ya şehir merkezine (gerekirse yürüyerek bir yerlere ulaşabilmek) ya bir metro istasyonuna ya da bir tren garına yakın olmasıdır. Viyana’da Hotel Prinz Eugen ve Best Western Plus Amedia Wien otellerini deneyimle imkanım oldu. Son derece memnun kaldığım tesislerdi. Viyana için konaklama yerinin nerede olduğu çok önemli değil aslında. Kent hem güvenli hem de ulaşım ağı çok işlevsel. U-Bahn 24 saat çalışıyor.
Viyana bir nevi Avrupa’nın giriş kapısı hüviyetinde. O nedenle doğudan gelecek akınlara (özellikle Osmanlı’ya) karşı bir güvenlik duvarı olarak değer görmüş. Osmanlının, son kuşatmasının da başarısızlıkla sonuçlanmasını takiben -korku yerini hep korusa da- Avrupa artık doğudan gelebileceklerin önünü aldığına kanaat etmiş. Belki ondan sonra Viyana’nın kent olarak kaderi de değişmiş. Bugün hayranlıkla andığımız, izlediğimiz kültür, sanat, bilim vb konularda eşsiz sunumların mekanı haline gelmiş.
Bu arada bir dönem dünyanın korkulu rüyası olan A. Hitler Avusturya-Almanya sınırında bir kasabada doğmuş. Güç koşullarda geçen çocukluk ve gençlik dönemleri babasının da baskısıyla memuriyet dışında bir işten para kazanma çabasıyla geçmiş. Resme ilgisi olduğundan bu alana yönelmiş. Bunun için Viyana’ya gelerek Güzel Sanatlar Akademisine kabul edilmek için epeyce uğraşmış. Bugün de değer gören tabloları var. Ancak akademi, daha çok mimarlığa yatkın olduğu gerekçesiyle bir kaç kez başvurusunu red etmiş. Belki dünyanın ikinci bir savaşa doğru sürüklenmesinin yolu da o günlerde açılmış.
Viyana yüzyıllar boyu imparatorluklara başşehirlik yapmış. O dönemlerde kullanılan konutlar ve diğer yapılar neredeyse o halleriyle korunduğu için bugün turistik anlamda çok ilgi görüyor. Bu yazı içinde hepsini anmak mümkün değil. Ama en azından olmazsa olmazlardan söz edip bir fikir vermeye çalışmak isterim.
Seyahatte olan kişi kendi ilgi alanına göre ciddi bir araştırma ile kendi yol haritasını oluşturması en makulu. Bir de Viyana gibi kentlere gitmeden önce mutlaka çok iyi çalışmak gerekiyor. Bu olmazsa zaman, emek ve maddi kayıp ziyanlığı kaçınılmaz görünüyor.
Belvedere, güzel manzara anlamına geliyormuş. Buradan hareketle, Savoy Prensi Eugen, sarayı kendisi için yazlık saray olarak kullanmak üzere 1668-1745 yıllarında tarafından yaptırmış. Yukarı ve Aşağı Belvedere Sarayı olmak üzere iki parçadan oluşuyor. Bu iki barok yapı çok geniş ve göz alıcı bir bahçe ile birbirine bağlanıyor. 15 Mayıs 1955’te Avusturya’nın özgürlüğüne kavuştuğu anlaşma Yukarı Belvedere Sarayında imzalanmış (sarayın web sitesi burada).
Klimt, Schiele, Rodin ve van Gogh’un başyapıtları Yukarı Belvedere’de sergileniyor (ayrıntılar burada).
Bilet fiyatları burada.
Belvedere Sarayından bir kaç görüntü
Habsburg hanedanlığı başta olmak üzere Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun birçok mensubuna ve hanedanına ev sahipliği yapmış bir saray. Schönbrunn yazlık saray olarak kullanılırken Hofburg daha çok kışlık olarak kullanılırmış. Saray 1654 yılında yapılmış. Ekmek yoksa pasta yesinler sözüyle hatırlanan Fransız kraliçelerinden Marie Antoinnette bu sarayda doğmuş (ayrıntılar burada).
Hofburg, 600 yıldan fazla bir süre Habsburgların ikametgahı ve dolayısıyla Kutsal Roma İmparatorluğu’nun merkezi olmuş bir saray. Bugün üç ana bölüm müze olarak ziyaret edilebiliyor: Sisi Müzesi, İmparatorluk Daireleri, Gümüş Koleksiyonu. Gezerken İmparator Franz Joseph ve karısı İmparatoriçe Elizabeth’in (Kraliçe Sisi) kullandıkları odalar ve eşyalar görülebiliyor. Aklınızda ışıltılı hayat nedir diye bir soru varsa bu sarayı kombine olarak gezip gördükten sonra aydınlanma yaşıyorsunuz.
Bilet fiyatları burada.
Hofburg Sarayına dıştan bakış. İçi muazzam, fotoğraflar kifayetsiz kalırdı.
Schönbrunn, güzel çeşme anlamına gelen bu sözcükle saray adını hak ediyor gerçekten. 1569’da, Kutsal Roma İmparatoru II. Maximilian, bu bölgeyi satın alır ve burada kaynayan bir su görüp o sudan içer. Suyun lezzetini beğenince buraya bir çeşme yapılmasını emreder. Çeşmeye Schönbrunn adını verir. Ayrıca İmparator buranın avcılık için değerli bir alan haline getirilmesi için de talimat verir. O zamanan bu zamana Schönburnn bahçeleri, çeşmeleri ve hayvanat bahçesiyle bugün de o ihtişamla varlığını sürdürüyor. (Daha fazlası için).
Habsburgların yazlık mekanı olarak kullanılmış saray 1642’de yapılmış. 1848’de tahta geçen Franz Joseph bu sarayda doğmuş. Ölene kadar burada yaşamış.
Gezmekle bitmeyecek saray, bahçeleri ve çevresi için epeyce uzun bir zaman ayırmanızı öneririm. İmparatoriçe Maria Theresa’nın 1780’deki ölümüne kadar bahçelerin düzenlemesi ve zenginleştirilmesi hiç bitmemiş. İmparatoriçe son döneminde Zafer Takı (Gloriette), Neptün Çeşmesi (Neptune Fountain), Roma Kalıntısı (Yazılı Kaya) (Roman Ruin) and the Dikilitaş Çeşmesi (Obelisk Fountain) gibi yapıları ortaya çıkması için çalışmış.
Bilet fiyatları burada.
Muazzam Schöbrunn içten, dıştan, bahçeden, parktan her yerden muazzam
Bazı şeyler maalesef yazarak anlatılamıyor. Schöbrunn’nün 160 hektarlık büyüklüğü de böyle bir konu. Görmek lazım. Ama aşağıdaki bazı görseller ve dizel motorlu Schönbrunn Panorama Treni (ayrıntılar ve güzergah burada) belki biraz çağrışım yaptırabilir. Panorama Treni ziyaretçilerin bir noktadan başka bir noktaya gitmesini kolaylaştırmak için çalışıyor. Zafer Takının önündeki çimlerde oturup yorgunluk atmak, gölgelenmek ve bir şeyler yiyip içmek iyi bir tercih olabilir (bahçelerle ilgili ayrıntılar burada).
Schönbrunn bahçeleri
1752 yılında Habsburglar tarafından kurulmuş Schönbrunn Sarayının bahçesinde kurulmuş. Dünyanın en eski, Avrupa’nın en iyi hayvanat bahçesi olarak kabul ediliyor. 17 hektarlık bir alanda 700 türden yaklaşık 8.000 hayvanı sunuyor.
Franz Josef Land – kutup ayılarının dünyası, polaryum, yağmur ormanları, insektaryum, akvaryum ve teraryum, zürafa parkı, çöl gibi isimlerle anılan onlarca bölümü vardır. Kocaman bir günü içinde geçirmek isteyebileceğiniz detayda ve güzellikte bir hayvanat bahçesidir (dahası burada).
Tür koruma ve araştırma bölümü dünyanın farklı bölgelerinden getirilmiş olan türler üzerinde hem araştırma hem de koruma çalışmaları yürütmektedir. Üzerinde çalışılan türlerin listesi burada.
Bilet fiyatları burada.
Schönbrunn hayvanat bahçesinden bir kaç görüntü
Viyana’nın, küçükten büyüğe 100 kadar müze ve koleksiyona sahip olduğu söylenir. Bunların her birini gezmek, görmek ve hakkını vermek bir ömre ancak sığar sanırım (abarttım galiba ama olsun). Herkes ilgi alanına göre seçimler yaparak konunun bir ucundan tutmak ister. Ama bazıları var ki onları görmeden olmaz. Yazımın bu kısmında en azından bunlardan söz etmek isterim.
Müze ve sergi ziyareti de bir kültür biriminin ürünü. Avrupa’da okulların tatilde olduğu bir dönemde tesadüfen Doğa Tarihi Müzesindeydim. Sabah müzenin açılış saatine yakın kapıya gittiğimde onlarca ilkokul, ortaokul çağındaki çocuğun kapının açılmasını beklediğini gördüm. Hava soğuk olduğu için giriş kapısının sahanlığında bekleniyordu. Sonra katlara dağılınca çocukların Slav dil ailesinden bir dille konuştuklarına kanaat ettim. Yakın bir ülkeden gelmiş olmalılar (Slovenya mesela). Başlarında büyük olarak kimse yoktu. Okul faaliyeti olduğu belliydi ama öğretmen görmedim. Çocukların her birinin elinde not defterleri vardı. Kendilerine ayrıca verilmiş bir A4 kağıdında yazılı bitkiyi, hayvanı ya da mikroorganizmayı görmek için koca müzede onları bulup gördükleriyle ilgili not alıyorlardı. Müzede kaldığım üç saat boyunca o çocuklarla hep karşılaştık. Ama hepsine ayrı ayrı görevler verilmiş olmalı ki hiç toplu hareket etmiyorlardı. Aval aval bakınmıyorlar sürekli ya bir şey arıyor ya da not alıyorlardı. Hoşuma gitmişti. Çocuklar ve müze konusunda güzel bilgiler var. Buraya bıraktım.
MuseumQuartier (MQ)’i size tanıtmak için kendim bir şeyler yazabilirdim. Ama doğrudan, resmi bir Viyana tanıtım sitesinden çevirerek buraya koymak istedim. Çünkü ben böylesini yazamazdım. Şöyle diyor:
Viyana’daki MuseumsQuartier (MQ), dünyanın en büyük kültürel alanlarından biridir. Büyük müzeler, küçük kültürel girişimler ve popüler bar ve restoranların karışımı bir başarı öyküsüdür. Bir müzeyi gezdikten sonra, keyifli yemek bahçelerinde veya MuseumsQuartier’in avlusundaki şık MQ mobilyalarında kendinize rahat bir yer bulabilir, bir tur top oynayabilir veya Veganista’dan bir dondurmanın tadını çıkarabilirsiniz.
Elbette MuseumsQuartier her turist rehberinde bulunur. Ancak Viyanalılar, yazın sohbet etmek, takılmak, bira içmek ve boule oynamak için bir araya geldikleri eski imparatorluk sarayı ahırlarını da sever. MuseumsQuartier, şehrin açık hava oturma odasına dönüştü. Her yıl farklı bir renge sahip olan ünlü MQ mobilyalarına uzanmak ve sadece gökyüzüne bakmak. Buna Viyana usulü rahatlama denir.
Çok davetkar bir sunum değil mi? MQ’in web sitesi burada. Şimdi bu muhteşem alanda organize edilmiş şahane müzelerden bir kaçına girip çıkalım, ne dersiniz?
MuseumQuartier’den bir kaç görüntü
Sadece bir doğa bilimci için değil doğaya ilgi duyan herkes için muazzam bir koleksiyon. Sözcükle ifadesi zor. Doğada taştan böceğe, kuştan bitkiye ne varsa dünyanın her yerinden getirilmiş örneklerle bezeli inanılmaz bir bilgi ve görsel şölen deryası. Bu arada yukarıda bahsi geçen çocukların bazı görsellere de yansımışlar.
Müzenin web sitesi burada.
Bilet fiyatları burada. Bu sayfayı incelerken dikkatinizi çekecektir, yeni anlayışta müze sadece müze değildir.
Doğa Tarihi Müzesinden görüntüler
1891 yılında aynı ismiyle Avusturya-Macaristan İmparatoru I. Franz Joseph tarafından açılmış dekoratif ve güzel sanatlar alanında eserlerin sergilendiği müzedir. Doğa Tarihi Müzesiyle karşılıklı olarak MQ’ın önemli iki bileşenidir.
Alanında isim sahibi olan sanatçıların eser ve tabloları sergilenir. Mısır ve Yakındoğu Koleksiyonu, Yunan ve Roman Antik Koleksiyonu, Madeni Paralar koleksiyonu, Dekoratif sanatlar koleksiyonu gibi bölümleri bulunur.
Müzenin sitesi burada.
Bilet fiyatları burada.
Sanat Tarihi Müzesinden görüntüler
Viyana kent merkezi
Viyana’nın kent merkezi (Innere Stadt-Şehir içi) çevresinden Ringstrasse Bulvarı geçen merkezi 1. Bölge (Innere Stadt)’dir. Gotik tarzdaki St. Stephen Katedrali’nin kulesinden Stephansplatz Meydanı manzarası görülebilir. Araç trafiğine kapalı olan Kärntner Strasse ve Graben’de lüks dükkanlar ve kafeler yer alırken etraftaki sokaklar sanat galerileri ve restoranlarla dolu.
Viyana’nın en önemli simge yapısıdır. 1147 yılında inşa edilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun Viyana’yı kuşatmaları sırasında halkın sığınak olarak kullandığı yerdir. Kent için bu bakımdan önem taşır. Hatta Katedralin çan kulesinde 1534’te görevli memur Osmanlı akıncılarının yaklaştığını görüp çanı çalarak halka haber vermiştir. Böyle bir görev ve görevliye artık ihtiyaç kalmadığı 1956’da Viyana Belediye meclisince görüşülüp karara bağlanıyor.
Kilise şehrin merkezinde (Stephansplatz) yer alır. Ücretsiz olarak gezilebilir. Kentin mükemmel manzarasını izlemek için Avrupa’nın en güzel gotik kalesi olarak kabul gören Güney Kulesine çıkmak gerek. 137 metre yüksekliğindeki bu kule 1356’da yapılmaya başlanmış. Kulenin terasına ulaşmak için 340 kadar merdiven basamağını çıkmak gerekiyor. Bunun da bir ücreti (14 Avro) var.
Aziz Stephan Katedrali
Yeni yıl öncesi, tüm Avrupa kentlerinde olduğu gibi Viyana’nın ünlü caddeleri ve sokakları da ışıl ışıl oluyor. Hava müthiş soğuk olsa da günün sundukları içinizi ısıtmak için sokaklarda sizi bekliyor.
Noel zamanı Viyana sokakları ışıl ışıl
Sağlı sollu alışveriş dükkanları, kafe ve restoranlarıyla seçkin bir uzun bir cadde. Ara sokakları da görmeye-deneyimlemeye değer. Küçük mekanların kendine özel içecek ve yiyecekleri var. Caddeyi buradan sanal olarak da gezmek mümkün.
Viyanalı bir sandviç markası olan Duran’ın Mariahilferstraße’deki dükkanının önünden geçerken tadım yapmanız önerilir (daha fazlası için)
Bir kısmı yaya olarak gerçekleşecek bir turla şu güzergahı yapmak epey şey görmeye, deneyimlemeye yarayabilir. Bulunduğunuz yer neresi olursa olsun metro ile West Bahnhof’a gelin. Burada yüzeye çıktığınızda Mariahilfer Strase’nin bir ucunda olacaksınız. Buradan, West Bahnhoff’u arkanıza alarak aşağı yönde ilerleseniz Mariahilfer’in içine doğru yürümüş olursunuz. Mağaza vitrinleri doğru yerde olduğunuza işarettir. Bu caddeyi keyfinizce gezerek aynı yönde kat ederseniz MuseumQuartier (MQ) gelirsiniz. Yukarı anıldığı gibi burası en önemli müzelerin merkezi. Ziyaretleri tamamladıktan sonra yine aynı yönde ilerleseniz Burggarten’e (park) gelirsiniz. Buradan sola giderseniz Hofburg Sarayına, sola giderseniz Opernring caddesi üzerinden Karlsplatz’a buradan da sola dönerek Opera Binasının önüne gelirsiniz. Opera ve Hotel Sacher solunuzda kalmak üzere doğru ilerlediğinizde Kartnerstrase’ye yürümüş olursunuz. Buranın devamı da sizi Stephansplatz’a (katedralin önüne) götürür. West Bahnhof’tan itibaren bu yolu durmadan yürürseniz 50 dakikanızı alır (3’7 km). Gezerek, görerek -belki dinlenerek- yol alacağınız için size bir güne mal olabilir ama değer mekanlarla, yiyeceklerle beslenmiş olursunuz.
Beethowen’a göre müzik, her bilgelik ve felsefeden daha yüksek esin verir. Viyana özellikle klasik müziğin başkenti olma unvanını hak eder şekilde alıcısına bir çok imkan sunar. Gerek nitelikli müzik eğitimi anlamında gerekse dinleyiciye onu sunma anlamında çokça seçenek hep yakınınızdadır.
Biz de Viyana Kraliyet Orkestrası‘nın Viyana Üniversitesi Konser Salonunda verdiği konserlerden birinde dinleyici-izleyici olarak bu şehirde klasik müzik dinlemenin hazzına vardık. Üniversitenin muazzam koridorlarında hayranlıkla gezinirken büyük çağdaş tarih profesörü Erika Weinzierl fotoğrafını görüp görüntülemiştim. Binanın iç kısmındaki orta bahçe ise yaz akşamı serinliği için pek bir davetkardı. Şahane bir deneyimdi her bakımdan.
Viyana Üniversitesinin tarih kokulu koridorları, bahçesi ve o ambiyans içinde klasik müzik konseri
Viyana sözcüğü pek çok gezgine doğrudan Şinitzeli çağrıştırır. Onun Viyana’daki lezzettini almış birisi başka bir yerde yediklerinde aynı tadı bulamaz. Çünkü “Viyana Şinitzeli” Avusturya’nın milli yemeği değerindedir. Şinitzelin hazırlığı, tavuk, dana ya da domuz etlerinin tahta ya da plastik bir çekiç yardımıyla iyice dövülmesiyle başlar. Daha yumurta, galeta unu gibi malzemeler işe karışır. Sonra elde edilen et kızartılır. Yanında mutlaka özel hazırlanmış mayonez lezzeti baskın patates salatası ile servis edilir.
Bu konuda akla gelen en önemli isim Figlmüller’dir. Elbette bir kente, ülkeye mal olmuş bir gıda ürünü başkaları tarafından da aynı lezzetle sunulmaktadır. Plachutta, Lugeck Figlmuller, Amerlingbeisl, Schnitzelwirt gibi mekanlar da ünü olan şinitzel restaoranlarıdır.
Dünyaca nam sahibi şinitsel mekanıdır. 1905 yılında Johann Figlmüller, Viyana Wollzeile’de ilk şarap restoranını açar. Sunduğu şinitsel o zamandan bu yana Viyana’ya giden herkesin dilindedir. Daha sonra Aziz Stephen Katedrali’nin hemen köşesindeki yeri onun çok daha fazla insan tarafından deneyimlenmesine ve tanınmasına vesile olmuş. Rezervasyonsuz gitmek akıl işi deği. Restoranın dar sokağında uzun süre sıra beklemek durumunda kalabilirsiniz. Web adresi burada.
Figlmüller, en azından bir kere gitmeli
Herhangi bir geleneksel Viyana kafesinde en popüler tatlınız nedir diye sorsanız Apple Strudel işaret edilir yüksek ihtimal. Şinitsel gibi o da Avusturya’nın ulusal yiyeceği olarak kabul edilir. Bugün bilinen en eski meyveli turta tarifi 1697’ye kadar uzanıyor. El yazısıyla yazılmış tarif Viyana Belediyesi Kütüphanesi’nde duruyor.
18. yüzyılda Habsburgların hakimiyetindeki toprakların mutfakları ile Avusturya mutfağı arasında alış verişler olmuş. Özellikle Macar mutfağı, dolayısıyla da Macarlarla yakınlığı da dikkate alınırsa Osmanlı mutfağı da Avusturya mutfağını etkilemiş. Türklerin baklava türü hamur işleri apple strudel’le ilişkili olarak anılıyor.
Bir gastronomik ürün eğer ulusal nitelik sahibiyse onun gerçek tarifinin öğretilmesi, doğru şekilde hazırlanıp sunulması onun üzerindeki hak sahipliğinizin imzasıdır bana göre. Avusturya bunu Apple Strudel ile müthiş bir ustalık sergileyerek uyguluyor. Apple Strudel hazırlamak bir gösteriyle ziyaretçilere anlatılıyor. Bu konuda, Schöbrunn Sarayının Rezidens bölümünde sunulan bir gösteriye katıldık. A’dan Z’ye şahane bir apple strudel nasıl yapılır uygulamalı olarak konu uzmanı bir şef tarafından anlatıldı ve uygulandı. Daha fazla bilgi burada mevcut olacak.
Bir turta nasıl hazırlanırı anlatmak için muazzam hazırlık ve gösteri
Adı üstünde atıştırmalık pazarı, hemen alıp yiyin için diye kuruluyor. Ama siz isterseniz paket yapıp evinize götürün. Burası manavların, lokantaların ve tatlıcıların toplu halde bulunduğu tarihi bir pazar yeri.
Genelde sebze, meyve, tatlı, balık, et ve et ürünlerinin satıldığı pazarda zamanla egzotik meyveler ve belli damak zevkine hitap eden mutfaklar da yerini almış. Türk, Yunan, Asya ülkeleri ürünleri ve mutfakları bulunuyor. Cumartesi günleri köylüler de tezgah açıyor.
Buraya ulaşmak için U4 metrosuyla Kettenbrücke durağında inmek en iyi yol.
Daha fazla bilgi gerekirse burada var.
Tarihi atıştırmalık pazarı
Her ülke insanın tatil günü etkinliği kendine özel oluyor. Bizim ülkemizde bölgelere göre değişmekle birlikte kırda-kırsalda olmak ilk tercihler arasındadır sanırım. Faaliyet içeriğine bakılırsa piknik yapmak (ateşli-ateşsiz), temiz havanın keyfine varmak gibi konular sayılabilir. Aslında ana çatıya bakarsak başka ülke insanları da benzer şeyleri tercih ediyor. Bahsettiğimiz içerik değişmekle birlikte…
Viyanalılar pazar günü neler yapıyorlar diye araştırırken Kahlenberg Tepesi, Donau (Tuna) Park gibi yeşili bol yerlerin tercih edildiğini öğreniyorum. Viyana’da geçirdiğimiz bir pazar gününü biz de buralara ayırıyoruz.
Kahlenberg’in özelliği, hikayesi nedir, nasıl gidilir gibi detay araştırırken, bizim tarih kitaplarımızda kaybettiklerimiz arasında sıcak yerini koruyan Viyana kapılarından dönüşümüz karşıma çıkıyor. Kahlenberg, bize göre tepe ama aslında dağ (480 m) olarak geçiyor literatürde. 1683 yılında Osmanlının, Merzifonlu Kara Mustafapaşa’nın otağının kurulu olduğu yer de burası. Viyana’ ya yardıma gelen Polonyalılar Osmanlı’ yı bu tepe civarında yenilgiye uğratıyor.
Bu tepenin neden bir pazar aktivete alanı olarak tercih edildiğini oraya gidince çok daha iyi anlıyorsunuz. Burası hem Viyana’ yı ve hem de Tuna Nehrini tepeden görme izleme imkanı veren harika bir konuma sahip. Yeşil doku tepeden Tuna’ya ve Viyana’nın merkezine doğru dalga dalga akıyor. Kafe ve restoranlar çeşit ve fiyat bakımından elverişli.
Tepeden aşağıya doğru yürüyerek inmek için orman içi patika yolları tercih ediyoruz. Böylece geniş bir alana kurulu Kahlenberg Macera Dünyası (Waldseilpark)’nın içinden geçerken yüksek çamlar arasına kurulu oyun alanlarını, çocuk parklarını, piknik ve cadır alanlarını görüyoruz.
Viyana merkezden U4 metrosu ile son istasyon olan Heiligenstadt durağına gelip buradan hemen metro çıkışından 38A numaralı otobüsle Kahlenberg Tepesine ulaştık. Dönüş yolumuzun bir kısmını orman içi yürüyüş yollarından bir kısmını da yine 38A otobüsüyle yaptık. Heiligenstaft durağından U4 metrosu ile Tuna Parkına gitmek üzere buradan ayrıldık.
Kahlenberg Tepesi, Tuna ve Viyana manzarasıyla görülmeye değer. Tarih süzgecinden geçmiş kimi anma plakaları karşılaştığınızda kendinizi tatsız hissetmenize vesile olabiliyor (Tercümeleri: Viyana Önünde Türklere Karşı Savunmanın 300. Yıldönümü. Viyana’yı özgürleştirmeye yardım eden Ukraynalı Kazaklara ithaf edilmiştir.) Macera Parkı (Kahlenberg World of Adventure) Waldseilpark) her yaştan insana şahane bir pazar aktivitesi imkanı sunuyor.
Kahlenberg dönüşü uygun metro hatlarını kullanarak Tuna Parkına geliyoruz. Şahane rekreasyonel bir alan. Devasa. Çok geniş düz ve yeşil bir alan. Oyun parkları, kafe ve restoranlar, oturma alanları vb. mevcut. Sonra Reichsbrücke üzerinden Tuna’yı izleye izleye karşıya geçtik. Buradan Rotenturmstrase üzerinden Stephansplatz’a geldik.
Tuna Parkında şahane bir gün
1872’den 1883’e kadar Friedrich von Schmidt tarafından tasarlanan planlara göre Neo-Gotik tarzda inşa edilmiş. 1892-1894 arasında kısa bir süre için, Viyana Belediye Binası dünyanın en yüksek binasıymış.
Yaz aylarında önünde kurulan sahnede film gösterileri, konserler; kışın Noel pazarları vb etkinliklerle her zaman canlı bir meydan. Gündüz ayrı, gece ışıl ışıl bambaşka bir ambiyans.
Viyana Belediye Binası (Wikipedia)
Tuna Parkının bir ucunda Tuna Kulesi buluyor. Yukarıya çıktığınızda her şey çok daha güzel görünüyor.
Tuna Kulesinden bir kaç kare
1897 yılında yapılmış ikonik bir dönme dolap en göze çarpan olmak üzere bir çok eğlence ve oyun aracı olan bir yerden söz ediyorum. Prater, çocuklar, gençler ve yetişkinler için 250’den fazla cazibe merkezini içinde barındırıyor.
Her yaştan insana eğlence sunan bu park mutlaka görülmeli. Çevresindeki ağaçlı, çimli alanda yerlere serilip dönme dolabın seyrine dalmalı. Hatta o kırmızı kutulardan birinin içinde olup şehre bir de yüz yıllar öncesinin camından bakmalı. Noel zamanı burada Noel pazarı kuruluyor, unutmamalı.
Gelmek kolay, şehrin göbeği sayılır. U1, U2 Prater’den geçiyor.
Sitesi burada.
Her yaştan insana çok çok eğlence, Prater’de
Viyana’da görmek istediğiniz yerleri belirlediyseniz, kaç günlük bir zaman diliminde bu seyahati tamamlayacağınız da netleştiyse bu kartın avantajlarını incelemenizi öneririm. Bu kartın da içerik ve fiyatları farklı iki tipi var sarı (Vienna Pass) ve yeşil (Flexi Pass).
Bu kartlarla bir çok etkinlik alanında giderlerinizi azaltma imkanınız var.
Ayrıntıları buradan okumanız yararınıza olacaktır. Çünkü aslında gezmek pahalı bir iştir şüphesiz. Gezen kişi av malzemesi bir turist gibi dolanırsa cüzdanının kolayca hafifletildiğini hissedebilir. O halde böyle avantaj kartlarından haberdar olmak imkan varsa tüm indirimleri alarak gezmek gezginliğin şanındandır. Yolunu aydın ola.
Viyana Şehir Kartı üç ana avantaj sunar: ücretsiz seyahat, 7 gün indirim ve gezi otobüsleri ve havaalanı transferini içerebilen isteğe bağlı eklentiler.
Sitesi burada. Avantajlarını inceleyip size uygunluğunu denetleyebilirsiniz.
.
Viyana gez gez anlat anlat bitmeyecek bir şehir. Sizi kendine bağlar. Bir daha bir daha gelesiniz ister. Ben elimden geldiğince, dilim döndüğünce, bilgim ve görgüm yettiğince anlatmaya gayret ettim. Umarım birileri buradan hareketle benim kentle ilgili hislerime ulaşır. Yazıklarımdan yararlandıysanız ve başkaları da haberdar olsun diye düşünüp paylaşmak isterseniz sol taraftaki sosyal paylaşım butonlarını kullanabilirsiniz. Mutluluk duyarım. Alt taraftaki yorum bölümüne gelişimime katkınız olacak bir kaç cümle bırakırsanız daha ne isterimki.
Okuyan, izleyen herkese sağlık ve huzurla nice yollar, kentler diliyorum.
Bu arada fotoğrafların neredeyse tamamı (birkaçı hariç) bana aittir. Kullanmak iserseniz elbette kullanın ama lütfen bu yazıya atıfta bulunmayı ihmal etmeyin. Hassasiyetiniz için şimdiden teşekkürler.
candaki.com / 07.07.2022 / Levent Şık
Salzburg Merkez Tren İstasyonundan ayrılış. Camın hemen ilerisinde coşkun bir salınımla buradayım diyen Salzach Nehri dağlardan yağmurla inmiş toprak partiküllerini gövdesine sığdırmış şehre doğru koşmakla meşgul
Alplerin eteklerine sıralanmış küçük köyler, ovalar, meralar arasında dolanan tren yolu boyunca seyir alanımıza düşen yeşilin binbir tonu
Kranz tren istasyonu ve ondan biraz sonra görüntüye giren yerleşim yerindeki yaşam alanları, binalar ve bahçeler; görüntüler artık bir seviye alta inen endamıyla tanıdıklaşmaya başlıyor
Ve nihayet yorgun bir kimlikle bizi karşılayan Ljubljana Merkez Tren istasyonunun peronları, parke taşlarının çatlakları arasında buradayız deme telaşındaki otsu bitkiler, bir grilik
İnsan, bir şehirden diğerine gezerken zihin de ister istemez durmadan çalışıyor. Bazı kıyaslamalar yapıyor. Özellikle kentle ilk karşılaşma anında hissedilenler, onun devamında konuşulan ilk kişiler, kullanılan taşıma araçları, göz göze gelindiğinde insanların bakışlarındaki ifadeler, vb. Sadece yapıları, eskiden yeniye değişimlerini görmek elbette önemli bir sosyal-turistik faaliyet. Ancak eğer gezgin kişi bunlarla yetinmeyip aynı zamanda kentleri, kasabaların, köylerin oradan hareketle ülkenin insanının ruhunu duyumsamak isterse daha detay bakmak istiyor. O zaman gezmekler, onun için harcanan zaman, emek ve para çok daha manalı hale gelmekle kalmıyor keyifi de başka oluyor.
Dörder günlük Münih ve Salzburg izlenimleriyle yüklü zihnim onların tadını sindirmekle meşgulken Salzburg Hbf’den hareket eden bir öğle öncesi treninin kompartımanındayız. Altı kişilik oturma alanının üçünde biz varız. Bilet numaralarımızın hepsi cam kenarına denk düşmüyor. Ancak insan bir yolcukta aracın içine doğru yönelmiş olmaktansa pencerenin dışındaki hayata doğru bakıyor olmayı daha çok istiyor. En azından benim gibi yolculukları bir arınma durağı olarak gören birisiyse kişi öyle camın önünde hızla geçenleri hatıra defterine yapıştıra yapıştıra ilerlemek istiyor. Bu defa da öyle oluyor. En azından cam kenarına denk gelen bir koltuk numaramız var. Diğer koltuklarda seyahat edenler bildiğim diller dışında sözcükler kullanarak telefon görüşmeleri yapıyorlar. Birbirlerinden bağımsızlar ama aralarında derinliksiz konuşmalar yapacak kadar anlaşıyorlar.
Cam kenarından dış mekanı özümsemeye çalışırken arada bir tren içi anonslara da kulak kesilmeye çalışıyorum. Zira Münih’ten Salzburg’a gelirkenki kadar rahat değil içim. Kaotik olmaya aday bir kargaşa var hem içimde hem de dışımda. Neden bilmiyorum. Ama o anonslarda bir anlaşılmazlık ve süreklilik var. Devamlı uyarı gerektiren bir durum var gibi ama anlaşılması güç bir hal. Titreşimini yitirmiş tavandaki hoparlör brandasından Almancamsı, İngilizcemsi bir şeyler kulağıma akıyor durmadan.
Sonra bir aralık, tam tren yolunun diğer tarafında neler var diye kompartıman dışına çıkarken kızlardan biri “siz Ljubljana’ya mı gideceksiniz” gibi bir şey yuvarladı önüme. Yüzüne baktım, bana sormuş o soruyu, “evet” dedim. “Bu istasyonda tren değiştirmeniz gerekir o zaman” deyiverdi. Evet ya işte bu, aksi giden bir şey vardı. Ne elimizdeki bilette ne de başka bir yerde yazmayan ama madem yoldasın bilmen gereken bir şeydi bu. Yaklaşan istasyon Klagenfurt’tu. Buradan Slovenya Demiryollarına ait bir trene aktarma yaparak yola devam edecektik. Benim aklım nedense çevrimiçi bir ortamda aldığım biletle doğrudan Ljubljana’ya gitmeye odaklanmıştı. Trenden inince baktım ki kompartımandaki kız bizim turist olduğumuzu fark edip bana sormasa Frankfurt’a doğru yol alıyor olacakmışız meğer. Ama bunu da epeyce bir tabela okumasından sonra anladım. Hemen yan perona geçtik, beklemeye başladık.
Benim aklımı peynir ekmeğe teslim etmemin elbette bir sebebi vardı. Bir anektod olarak buraya onu da iliştireyim. Bir gün önce, Salzburg seyahatimizi taçlandıran Hallstatt gezisi dönüşü… Hava karardı kararacak… Yağmur bulutları seyirde. Otobüste herkes uyukluyor… Arada bir ‘tak tuk’ gibi sesler duyuyorum ve “aha biri daha direncini kaybetti, telefonu elinden, cebinden düştü” diyerek gülümsüyorum… Seyahatimiz bitiyor, otelimize geliyoruz… Oğlum “baba benim telefonum sende mi” diye oldukça anlamsız bir soru soruyor. Çünkü böyle bir şeyin olmayacağını o da biliyor. Son bir ümitle işte çantasında, cebinde olmayan telefonunun bizde olmasını diliyor.
Hemen telefonumdaki uygulamadan az önce indiğimiz otobüsün tekrar Bad Ischl’a gitmek için ne zaman hareket edeceğine bakıyorum. Beş dakikası var. Ama bizim oraya varmamız yaklaşık yedi dakika alacak. Hemen koşuya başlıyoruz. Ama hareket etmiş olan otobüs biz terminale varamadan önümüzden geçip gidiyor. Ege üzgün. Burası otobüsler için baş durak (Südtiroler Platz) olduğu için bir sonraki otobüsün perona gelmesini bekleyeceğiz ki şoföre bir şeyler soralım. Yol haritası belirleyelim. Bu arada diğer peronlara gelen otobüslerden birinin şoförünün tüm yolcular inince otobüsün koltuklarının altlarını kontrol ettiğini fark ediyoruz. Yanına gidip konuştuğumuzda her yolculuk sonrası bulunan eşyaların bir torbaya konulara işletme şefliğine teslim edildiğini öğreniyoruz. Tabii bu arada başka bir yolcu o düşürülen şeyi alıp gitmediyse. Saat 19’u geçmiş. Doğal olarak az önce adresini aldığımız işletme şefliği kapalı. Sabahsa Ljubljana trenimiz var.
Sabah ofisin açılış saatinde verilen adresteyiz. Görevli hangi saatte, hangi otobüste vb sorularla birlikte telefonun modelini ve rengini soruyor. Ege hepsini yanıtlayınca “şifresini biliyor musunuz” diyerek şeffaf poşetlerin içine özenle yerleştirilmiş eşyaların olduğu bir rafa doğru yöneliyor. Düzen içindeki gruptan bir tanesini alarak yanımıza geliyor. “Telefon bu muydu” diyor. Ege gülümsüyor. Görevli olumlu yanıtı duyunca “şifrenizi girerek açar mısınız” diyerek telefonu poşetin içinden çıkararak uzatıyor. Ege aynı anda şifreyi söylemeye yelteniyor. Görevli kadın hızlı bir refleksle “hayır hayıır, şifreyi söylemeyin, onu bilmek istemeyiz, siz sadece şifrenizi girerek telefonunuzu açın” diyor. Ege büyük bir mutluluk ve heyecanla telefonunu eline alıp açıyor. Elleri titriyor. Nasrettin Hocanın eşeğini kaybedip bulması gibi bir hikayenin içindeyiz.
Görevli poşetin içindeki kağıdı çıkararak Ege’ye kaç yaşında olduğunu soruyor. 18’in altında olduğunu öğrenince şaşırarak bana dönüyor, “siz?” “babasıyım”. Kadın bir defa daha şaşırdığını gizlemeyerek “yakın yaşta görünüyorsunuz” diyerek gülümsüyor. Kağıdı bana uzatarak telefonumuzu eksiksiz aldığımızı ifade eden yazının altını imzalamı istiyor. İyi dileklerle ayrılıyoruz.
Çıktıktan sonra, on iki yaşındaki bir insanın söylediği şu söz içimi çok acıtıyor: “Baba sadece Avrupa’da, Avusturya’da olduğumuz için telefonum bana geri döndü. Bizim ülkede olsa çoktan el değiştirmişti, izine bile rastlayamazdık. Hele böyle otobüste düşürmüşüm, bir muhatap bile bulamazdık.” Üzüleyim mi sevineyim mi bilemedim ama galiba oğlum haklıydı.
İşte Klagenfurt’taki aktarma öncesi, bir kaç saat önce yaşanmış bu konuşmalar sanırım sindirilme aşamasındaydı. Telefon giderdi, yenisi gelirdi. Belki biraz zaman alırdı. Ama gelirdi. Peki o ümitsiz düşünceler…
Klagenfurt’tan bindiğimiz trenle başlamak üzere Ljubljana’ya yaklaştıkça ortamın rengini belli eden maddi varlığın yavaş yavaş eridiğini fark etmeye başladım. Önceki iki kentte görmediğin bir fakirleşme ve sıradanlık, kargaşalık gözle görülür olmaya başlıyordu. Bu keskin farkın dikkate gelmesi, Münih ve Salzburg’un sosyal refah seviyesinin epeyce üst grupta yer alıyor olmasının da etkisi vardı elbette.
Slovenya, bir sosyalist federal cumhuriyet olan Yugoslavya’nın dağılmasıyla (ya da dağıtılması mı desek) ortaya çıkan devletlerden biri. 1991’de bağımsızlığını ilan etmiş, 2004’te AB üyesi olmuş. Bu ülkedeki ilk saatlerde “burası bizim seksenlerimizdeki halimizde kalmış” diye içimden geçirmişliğim vardır. Yakın tarihe bakıldığında Yugoslavya merkezli yaşanan çatışma ve bölünmeler, çoğunlukla etnik köken milliyetçiliğinin ne kadar iki ucu keskin bir bıçak olduğunu anlatıyor.
Bu ülke de Yugoslavya’nın dağılmasıyla ortaya çıkmıştı. Slavların ülkesi adıyla kurulmuştu. Tito, birlikte yaşama fikrini üreten, gönüllüğü ve zorunluluğu uygun yer ve zamanda kullanmayı başarmış bir liderdi. Uzun yıllar boyunca Yugoslavya’yı bir arada tutabilmişti. Ülkenin farklı etnik grupları üretimin bir ucunda hep oldukları gibi refahtan da benzer oranda pay aldıklarından dışarıdan gelen kışkırtmalar yerini bulmakta zorlanmış. Tito uluslarası alanda da iyi ilişkiler kurmayı başarınca güçlü bir devlet modeli ortaya çıkmış.
Tito döneminde uzun yıllar dışa kapalı ama kendi içinde üreten ve tüketen bir toplum olan Yugoslav halkı Tito’nun ölümünden sonra ekonomik kıskaca girerek bugünkü yedi ülkeye bölündü. Bu bilgi ile o yedi ülkede gezerken insanların eski günlere özlem duyduğuna tanık oluyorsunuz. Genelde “fakir ama mutlu” kavramları bugünden bakınca o günlere atfedilmiş gibi duruyor. Çünkü ya üretensin ya da pazar. Aradaki dengeyi kuran ülkeler ortaya koyduklarıyla en azından varlıklarına dair nispeten güçlü bir duruş gösterebiliyor. Slovenya tarım toprakları verimli olan bir ülke. Buğday gibi, patates gibi, üzüm gibi bazı temel tarım ürünleri yetiştiriciliğinde iyiler. Almanya, Avusturya, İtalya, Fransa gibi ülkelerle dış ticaret ilişkisi içindeler. Çok kısa olsa da Trieste’ye komşu bir kıyıdan Adriyatik’le bağlantıları var.
Beni bir anda seksenler Türkiye’sine götürense yol-yer sorduğumuz ilk kişinin verdiği yanıt oldu: Ben taksiciyim, sizi o otele götürebilirim. Sözlerin sahibi, geniş kasa, siyah bir BMW, bir büfenin önünde tost yiyen bir kaç iri yapılı gençten biriydi. Bir arabaya baktım, bir yüzüne baktım; bir tuhaflık olduğunu hiç konuşmadan anlattım. Ama araç pek taksi gibi değil dedim. Taksimetre torpidoda, ben aslında bilmem ne fabrikasında çalışıyorum dedi. Ortak bir dil geliştirerek anlaştığımız bu gence oraya ne kadar tutacağını sordum. Bir rakam söyledi. Tamam gidelim anlamında işaretle arabaya yöneldim. Arkadaşlarına ben hemen gidip gelirim benzeri bir şey söylemiş olmalı. Elindekileri masaya bıraktı. Hemen bagajı açıp valizleri yerleştirdi. Araca biner binmez torpidodan taksimetre cihazını çıkardı. Bizim eskiden sürgülü teyp dediğimiz bir düzeneğe benzer şekilde radyonun altındaki boşluğa cihazı yerleştirdi. Eğer fazla yazarsa söylediğimi ödersiniz az yazarsa o rakamı verirsiniz dedi. Anlaşmıştık zaten. Otelin önüne vardığımızda taksimetre 10 rakamını gösteriyordu. Anlaştığımız rakam da 10 avroydu. Ödemeyi yaptım. Biz otele girerken o taksimetreyi torpidoya aktarmakla meşguldü. İşte o yüzden benim kafa takvimim bir anda seksenler oluverdi. Yabancısı olmadığımız konulardı.
Şehrin adını taşıyan kale oldukça görkemli ve bakımlı. Funikülerle ulaşım sağlanıyor. Kale hapisaneden savunmaya bir çok amaçla kullanılmış. Bugün turistik amaçların yanı sıra sergi, düğün, kukla gösterisi gibi etkinliklere de mekan oluyormuş
Füniküler sistemi
Kaleye ve şehre üstten bakış
Kale içinde sergi salonu, müze gibi alanlar mevcut
Adını Slovenya’nın ünlü şairi France Preseren’den alan Preseren Meydanı. Franciscan Kilisesi ve Triple Köprüsü de bu meydanla bağlantılı
Ljubljana’nın tarihi M.Ö. 2000’lere kadar gidiyor. Dünyanın en eski tahta tekerleği de bu şehirde
Sokaklar geniş değil belki ama dar da değil. Bakımlı, özenli ve temiz. Halk ve turistler bu sokaklara yerleşik mekanlarda neşe içinde sohbetteler genelde
Ljubljanica Nehri üzerinde her biri diğerinden kıymetli hikayeleriyle köprüler mevcut
Ejderha Köprüsü, Kilitli Köprü
Ljubljana organik tarımda iyi görünüyor, görüntüler pazardan
Çok sayıda müze var bu şehirde. Zira kentin tarihi de epeyce eski zamanlara gidiyor
2008’de kapanan bu çok amaçlı stadyum şimdilerde virane. Adı Bežigrad Central Stadium idi. Ağırlıklı olarak ulusal ve uluslararası çokça karşılaşmaya ev sahipliği yapmış yapım yılı 1925’ten 2008’e kadar. Bu fotoğrafı çevresi ahşapla kaplanmış bu yerin içinde ne var diye merak edip iki tahta arasındaki aralıktan çektim. Sesler geldi kulağıma, 2001 dünya kupası Q grubu maçında 9000 kişi önünde Slovenya Romanya ile karşılaşıyordu. Ev sahibi takım ilk golünü atmıştı.
Sava Nehri, Slovenya topraklarından doğan iki akarsuyun (Sava Dolinka ve Sava Bohinjka) birleşmesiyle oluşur. Sırbistan’ın başkenti Belgrad’ta Tuna Nehri ile kavuşana kadar 1000 km’ye yakın yol yapar. Bunun yaklaşık dörtte biri Slovenya topraklarında geçer. Sava’nın, Ljubljana yakınlarında iki kola ayrılmasından Ljubljanica Nehri oluşur. Bu nehir de başka akarsularla desteklendikçe Ljubljana şehrini ikiye bölerek güzelleştiren bir hal kazanır. Bu arada Sava, Tuna’ya doğru akmaya devam eder. Tuna’yı besleyen önemli kollardan biri olur. Tuna Karadeniz’e aktığında Sloven Alplerinden (Planica) doğan Sava Nehrinin soğuk suyu Karadeniz’e erişmiş olur.
Sava Nehrini bilir misiniz? Slovenya’dan doğar ve gider Tuna’yı Belgrad’ta bulur. Balkandadır yolculuğu
Ljubljana içinden geçen Ljubljanica Nehri üzerinde yapımları eskilere uzanan köprüler vardır. Bunlardan en meşhuru Ejderha Köprüsü. Köprünün giriş ve çıkışlarında ikişer olmak üzere dört ejderha güvenliği sağlar, korur. Efsaneye göre kahraman Jason kılıcı ile bir sebepten (hikayesi var tabii) karşısına çıkan ejderhayı yenmeyi başarmış ve şehri kurtarmış. Bu sebeple ejderha, büyüklüğün, gücün ve cesaretin sembolü olarak tüm ülkede simgeleşmiş.
Ejderha Köprüsü
Ejderha (Dragon Brigde) Köprüsünü bekleyen ejderhalar bakırdan yapılmış ama zamanla renkleri yeşile dönünce daha sevimli ve mistik birer figür haline gelmişler. Köprü 1848 yılında yapılmış.
Üçlü Köprü, 1842’de yapılmış. Üç köprüden oluşan bir grup. Kuzeybatı Avrupa, Güneydoğu Avrupa ve Balkanlar’ı birbirine bağladığına inanılır. Bu taş köprü, Ljubljana’nın eşsiz bir mimari mücevheri olarak kabul edilir.
Tivoli Park, Ljubljana şehir merkezinde, kentin en büyük ve en güzel parkı. 1813’te Fransız mühendis Jean Blanchard tarafından yapılmıştır. Beş kilometrekarelik bir alanı kaplar. Koyu gölgeli dev ağaçlarıyla, yürüyüş yolları ve orman içi patikalarıyla, süs çiçek tarhlarıyla, ilginç ağaçlarıyla ve çok sayıda heykel ve çeşmesi ile muazzam bir dinlenme ve eğlenme alanı.
Üst paragraflarda, kentin meydanlarıdan biri olarak anılan Preseren’den Tivoli Park’a yürüyerek ulaşmak yaklaşıl 15 dakikalık bir zaman alır. Ağaçların altına serilip, çimenler üzerinde yorgunluk atmak, bir şeyler yemek içmek için idela bir alandır.
Eğer bisiklet kiraladıysanız (Ljubljana Card aldıysanız bunun hediyesi olarak da size bisiklet kullanma imkanı verilmektedir) bu parkın tüm noktalarını -hem de güvenli bisiklet sürmenin keyfine vararak- keşfedebilirsiniz. Park içinde bulunan çeşitli kültür-sanat faaliyet alanlarından (müze, sergi, konser, gösteri vb) yararlanabilirsiniz.
Bu ülke sakin ve kafa dinlemeye uygun olmasıyla dikkat çeken bir cennet. Bu cümledeki sıfatların içini tam anlamıyla dolduracak iki göle geldi sıra. Bled ve Bohinj gölleri yazın yerli ve yabancı turistlerin sahili, plajı, sakinleşme yeri adeta.
Kartpostallık görüntüleriyle pek çok yerde karşılaşmış olabileceğiniz iki doğa harikası. İşin özü suyu ve yeşili bol bu ülke hem nüfus yoğunluğunun yüksek olmaması hem de doğallığın belli bölgelere lokalize olmanın çok ötesinde ülke geneline yayılmış olması önemli bir kazanç.
Ljubljana’dan Bled Gölü’ne gitmek isterseniz toplu ulaşım araçları var. Ancak iki gölü birlikte görmek ve çevre güzelliklerden de nasiplenmek için araç kiralamak en iyi seçenek gibi duruyor.
Bohinj, Sava’nın doğduğu kollardan biri, huzur ülkesi
Bled’de bir yaz günü akşama akarken
Her kentte, belli süreler için geçerli olan şehir-gezi kartları olduğundan daha önce de söz etmiştim. Bazı şehirlerde çok işlevsel bulmadığı kartları anmak istemiyoru. Ama gerçekten amacı gezen kişiye maddi anlamda destek sağlamak olan kartları anmamak da olmaz. Bu kart “beğendiklerimden biri”. Bir çok avantajından yararlandım. Sitesi burada. Siz de kenti açınızdan değerlendirip konuya yaklaşın diye öneririm.
Yararlı bir kent gezi kartı
Bavyera ve Bavyeralılık sadece Almanya ile sınırlı değil. Güneydeki yakın komşulardan Avusturya ile tarihten gelen bağlar ve coğrafi yakınlık iki ülkenin sınır şehirlerini birbirine bağlamak gerektiğinde önemli bir avantaj olmuş. Alman Demiryolları (DB) “Bavyera Bileti” adıyla sunduğu özellikli biletle oldukça ekonomik ve işlevsel ulaşım imkanı sağlamış. Buradan ve bu siteden ayrıntılı bilgiye erişmek mümkün.
Biz de Münih-Salzburg arasını Bavyera Biletiyle, trenle aldık. Seyahat yaklaşık iki saat sürdü. Tren tertemiz, insanlar gürültüsüz, pencerenin hemen dışı çoğunlukla sağlı sollu doyumsuz bir yeşille boyalıydı. Köylerden, şehirlerden, pırıl pırıl istasyonlardan geçtik. Salzburg’a nasıl vardık anlamadık. Meridian tren işletmesi, Bayern ve Avusturya bölgesinde yerel ulaşım işinde olan önemli bir şirketin (Transdev GmbH) markası.
Tren yolculuğunun böylesini herkes kabul eder; tren temiz, pencerenin dışı yemyeşil, gidiş hızlı
Salzburg Hbf ve Meridian treni (Bavyera ve Avusturya bölgesinde lokal tren işletmesi)
Salzburg’la ilk karşılaşmada sakinliğin ve sanatın şehri olduğunu hemen hissediyorsunuz. Toplu ulaşım araçları olsa da her yere yürüyerek gitmek mümkün. Merkez tren istasyonuyla otelimizin arası yaya olarak 8 dakikalık bir zaman alıyor.
Yaz ve kış turizmi açıdan önemli bir kent olan Salzburg nitelikli konaklama imkanlarıyla olduğu kadar fiyatlandırma bakımından da farkını hissettiriyor. Avrupa’nın pek çok kentine kıyasla konaklama pahalı. Otel görevlileriyle ilk temasımız sıcak bir ortamda gerçekleşiyor. Oda anahtarı ile beraber turistik şehir haritası, bulunduğumuz konumun işaretlenmesi ve buradan başlayarak nereleri görmemizin önerildiği konularını kapsayan kısa bir brifing veriliyor. “Biz burada ya yürürüz ya da bisiklete bineriz” denilerek toplu ulaşım araçlarına pek ihtiyacımızın olmayacağı söyleniyor. Hallstatt’a gitmeyi düşünüyorsak sabah erken saatte Hbf önündeki peronlardan hareket eden Bad Ischl otobüsüne binmemiz öneriliyor. Bilgi ve ilgi aynı anda zuhur ediyor.
Valizleri odaya bırakıp hemen kent keşfine en yakından başlıyoruz.
İtalyanca bir kelime olan “Mirabell”, “takdire şayan-mirabile” ve “güzel-bella” kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiş. Mirabell Palas’ın Mermer Salonu eskiden önemli düğünlere ve konserlere mekan olmuş. Mozartlar da burada müzik yapmışlar. Şimdilerde Salzburg Belediye Başkanlığının bazı birimleri buradaymış.
Mirabell Bahçeleri’ni fotoğraf karelerine sığdırmak pek mümkün değil
Bahçeler, şehrin göbeğinde Barok zevk bahçeleri olarak 1690’da başpiskopos Johann Ernst von Thun tarafından tamamen yeniden tasarlanmış. Geometrik düzenleniş katedral ve kaleye yönelik bir görsel yönelime uygun ve ihtişamlı bir görüntü sağlamış.
Çeşitli bölümleri olan geniş bahçe (aslında bildiğin park) pek çok filme ve müzikale de mekan olmuş.
Mirabell Bahçelerinden çıkıp şehre doğru yürürken kalabalıkların olduğu yerlerde ya Mozart’la ilişkili bir anı ya da ruhunda Mozart olan bir sanat eserine dair bir yapı dikkate geliyor.
1756’da Salzburg’da doğan W.A. Mozart bir müzik dehası olarak anılıyor. Doğduğu, yaşadığı evler, dokunduğu müzik enstrümanları, ardında bıraktığı her şey sergi konusu olmuş. Kısa ömrüne 600’den fazla bestelenmiş eser sığdırmış. Yaşamını konu alan kitaplar, filmler çok da kolay bir hayat yaşamadığını anlatır. 17 yaşında Salzburg Sarayında müzisyen olmak ama bunun tatminsizliğiyle yollara düşmek… Ömrünün geri kalanında Viyana’ya damga koymak… Şimdi hem Viyana da hem de doğduğu kent olan Salzburg’da her yerde her şeyde adı ve ruhu yaşayan kimse olmak…
Mozart’ın izi olan evlerden biri
Yürümenin keyif olduğu Salzburg sokakları
Temiz, sakin, huzurlu Salzburg caddeleri
Kentin her yerinde Mozart’a ilişkili bir sunumun olduğu dikkatten kaçmıyor
Salzburg romantik olduğu kadar kasvetli de bir şehir. Sırtı Hohensalzburg Kalesine yaslanmış, dar bir alana sıkışmış izlenimi veriyor. Yüksekten bakınca çevresi yemyeşil ancak kent merkezinde daha çok beyaz ve gri renk hakim. Elbette rengi kirli kahverengiye-yeşile çalsa da Salzac Nehri kent dokusuna müthiş pozitif bir katkı veriyor. Şehri nazikçe ikiye bölen nehrin kale tarafı dar sokakları, şirin küçük dükkanları, sürekli bir kaç etkinliğe mekanlık yapan meydanları bu bölgeyi daha canlı ve turistik hale getirmiş.
Batı Avrupa’da böylesi kentler az değil. Ama burası dar alana yerleşimiyle, tarihe tanıklık etmiş yaşam ve yapı izleriyle etkileyici bir şehir. Yeni diye anılacak binalar dahi eskinin barok ruhunu yaşatmak üzere yapılmışlar. Dokunduğunuz her duvar, ayak bastığınız her parke taşı ya da içine girip dar koridor ve merdivenleri aşarak dolaştığınız her mekan sizi yüzlerce yıl ötesine alıp götürüyor. Zihniniz o zamanın sözcüklerine ve his dünyasına dair bir birikimden mahrum değilse başka bir iklimle donanmış olarak sürüyor zamanda yolculuğunuz. İçinde aşırılık barındıran hiçbir şeye rastlamamış olmak bir tesadüfün eseri mi? Kesinlikle bu bir rastlantı değil kanımca. Çünkü bu ince ruhun iklimi yerle halktan ziyaretçisine kadar herkesi içine almış bir şekilde. Huzurlu bir kent işte. İtiş-kakış yok, telaş yok, bağırma-çağırma yok…
Landestheater (Federal Devlet Tiyatrosu), ilginç bir yapı ve yönetim şekli olan tiyatro birliği. Merak edenler için buraya bir yazı bağlantısı bırakıyorum
Salzac Nehri üzerindeki yaya geçişini Marko-Feingold-Steg Köprüsü “aşk ve bağlılık” kilitleriyle daha renkli
Salzac’ın rengi pek tatmin edici olmasa da şehre dekoratif katkısı büyük
Neredeyse kolkola gezilen ama kimsenin kimseye dokunmadığı Salzburg’un dar sokakları
Sessiz şehir Salzburg
Salzburg semt pazarı
Salzburg Katedrali
Daracık kent sokaklarının arasında geniş boşluklar ve bu alanların hiç “boş’ olmaması
Dağın bittiği yerden şehir başlıyor ve Mozart o şehre yüzyıllardır nefes aldırıyor
Şehir, hayvan ve insan; ne güzelsiniz
Salzburg’un çarşı bölgesi, daracık sokakları, şirin mekanlarıyla
540 m yüksekteki Festungsberg Dağı, Kuzey Alplerinin uzantısı olarak değerlendiriliyor. Tarihi demir çağına kadar gidiyormuş. Üzerinde bulunan kale 1077 yılında yapılmış. Avrupa’nın en iyi korunmuş Ortaçağ kalelerinden biri olarak kabul görüyor. Zaman içinde yapılan eklerle ihtişamlı bir görünüm kazanmış. Dış duvarları gibi kalenin içi de çok iyi korunmuş durumda. Kale hiçbir zaman ele geçirilememiş olmasıyla da bir ün sahibi.
Kale içinde bir çok bölüm ve ve her biri ziyarete açık. Hatta kalede resim sergileri, nikah törenleri, tiyatro, kukla gösterileri vb. etkinlikler yapılabiliyor. Ortaçağ denince insanın aklına o dönemdeki işkenceler ve konuya dair çeşitli demir aletler de geliyor maalesef. Kalede bunların sergilendiği bölümler de mevcut. Şehirden buraya gelmenin en kolay yolu 1892’de yapılmış füniküleri (raylı taşıma aracı) kullanmak. Yaya olaraksa 20 dakikalık bir tırmanışla çıkılabiliyor.
Salzburg’a kalenin avlusundan bakarak şehri anlamak, hissetmek, yorumlamak ve sanatın bu şehre neden bu kadar yakıştığına dair fikir yürütmek mümkün. Ben bir yaz akşam üzerinde yüksekten seyir esnasında, şehri ikiye bölmüş öylece süzülen Salzac Nehrini ve dar sokaklarında sınırlı hareketlerle dolanan insanları izlerken “böyle bir şehirde doğmuşsun Mozart olmayıp da ne yapacaktın” demiştim.
Kalenin web sitesine buradan erişebilirsiniz.
Füniküler (FestungsBahn)
Kalenin içi de dışı kadar diri, yapılar sağlam, içlerinde görülecek çok şey var
“Böyle bir şehirde doğmuşsun Mozart olmayıp da ne yapacaktın”
Ortaçağ’dan bugüne
Salzburg’a 25 dakika mesafedeki Hellbrunn Sarayı zamanında yazlık konut olarak kullanılırmış. Günümüzde bu sarayın turistik bir ziyarete konu olmasının sebebiyse yemyeşil bir doğa parçasının içinde yer almasının yanı sıra hünerli çeşmeleri ve fıskiyeleri. Su oyunlarını görmek için buraya geldiyseniz bir rehber eşliğinde açık ya da kapalı alanda yer alan çokça sayıda eğlenceli su gösterilerine tanıklık edebilirsiniz. Ayrıca sarayın süslü odaları ve sergileri de gezilebiliyor. Buraya tanıtıcı, fikir verici bir video bırakıyorum.
Rehber eşliğinde gezerken onun uyarılarını dikkate almak gerekiyor. Çünkü hiç beklenmedik bir anda bir su fışkırığına maruz kalınabiliyor. Kraliyet masasında otururken yer altından fışkıran sular, küçük ve hareketli oyuncakların su otomatı olarak kullanılması, mekanik tiyatro, hayvan görünümlü süslü çeşmeler… 1965 yılında en iyi film Oskar’ı alan Sound of Music müzikalinin büyu1k kısmı Salzburg, Hellbrunn Sarayı ve çevresinde çekilmiş. Unutulmaz sahnelerden biri olan Sound of Music Gazebo bölümünü buradan izlemek mümkün ve sarayın bahçesinde bir çardakta çekilmiş.
Elli yıl sonra oyuncularla yapılan bir söyleşi programı hem filmi hem de bu yazının konusu olan Hellbrunn çevresini çok güzel anlatıyor.
Vaktinde başpiskoposun yazlık sarayı gezmeye, görmeye değer içeriği ile ziyareti hak ediyor kısacası.
Salzburg Hbf (Südtiroler Platz)’da 25 numaralı otobüsle kısa sürede Hellbrunn’e gelmek mümkün.
Hellbrunn Sarayı mütevazı dış görünüşüyle değil belki ama içeriğiyle davetkar
Sarayın içi hem çok süslü hem de özellikle hayvan objeler mühiş gerçekçi
Kral masasının olduğu bölüm. Eğlenceli su parkında her an bir su şaplağına maruz kalabilirsiniz
Untersberg, Berchtesgaden Alpleri’nin en kuzeydeki masifin adı. Berchtesgaden ise Almanya-Avusturya arasındaki sınırı belirleyen bir mahmuz. En yüksek noktası 1.973 metrede. Buranın üne kavuşmasında da yine The Sounds of Music’in etkisi olmuş. Buraya “dengesiz zirve” namı kazandıran olaysa filmin açılış sahnesinde Julie Andrews’in “The Hills Are Alive” şarkısının çekimlerinin Almanya tarafında yapılmış olması. Çünkü burası tam iki ülke arasına denk geliyor. Filmin sonunda ailenin İsviçre’ye kaçışlarında dağa tırmandığı yer de burası.
Ayrıca bu dağ Salzburg fotoğraflarında da kendini gösterirmiş illa. O nedenle de “ayırt edici” gibi bir namı da varmış.
Untersberg’e Hellbrunn’den devamla gelmek en mantıklısı. Saray gezisinden sonra tekrar 25 numaralı otobüsün geçtiği durağa (anayolda) gelerek yine burada inilen duraktan otobüse binip Untersberg’a (yaklasık 20 dakika) gitmek uygun olur.
Untersberg’e ulaşınca teleferik (Untersbergbahn) istasyonu ve gidilecek dağın bir kısmı hemen önümüzde oluyor. Sitesi burada. Şahane Alp ve yeşil alan manzaraları ile beslenerek yukarıya çıkılıyor. Fikir vermesi açısından şu video işinize yarayabilir. 1776 metrede, hele açık bir havada çevreyi izlemek, fotoğraf çekmek, yürüyüş yapmak, restoranda yemek-içmek… Keyifli bir gün…
Untersberg Dağına teleferikle ulaşım eşsiz doğa manzaraları vaadeder
Şanssızlık ki Untersberg ziyaretimiz yağmurlu ve soğuk bir ağustos gününe denk gelmişti. Alplerdeydik, deniz seviyesinin 1800 metre kadar üzerindeydik.
Untersberg’in bitkileri
Salzburg’a gelince görülmesi mutlak gerekli yerlerden biri de Hallstatt olmalı. Bu şahane köy müthiş güzel fotoğraflar veriyor. Ayrıca bu bölge tuz madenciliği açından da önemli. Dünyanın ilk tuz madeni bu köyü sırtındaki dağda. O nedenle Salzburg’da erken yola çıkmak ve zamanı iyi değerlendirmek lazım.
Bu konu hakkında daha önce bir yazı yazdığım için buraya bir ek yapmayacağım. Hallstatt’ı ve tuz madenini merak edenler için buraya bir bağlantı noktası bırakıyorum.
Yol boyu yeşil
Bad Ischl tren istasyonu ve içindeki kafe-fırın
Bad Ischl tren istasyonu ve otobüs terminali
Bad Ischl
Hallstatt
Hallstatt
Hallstatt
Dönüş yolu
Uzun bir yazı oldu farkındayım ama Salzburg anlat anlat bitmedi. Bir de bu Salzburg karttan iki söz edeyim. Bu tip kartlar hemen turistik şehirde var. Ama bu kart kadar işlevsel olanı enderdir. Sizi gezdirmek ve ödemelerde indirimler yapmak için neredeyse bahane arıyorlar. Çok yararlı bir kart. Burada web sitesi var. Erişip siz de kendi uygunluğunuzu değerlendirebilirsiniz.
Bu gezi yazısı, Almanya (Münih, 3 gece), Avusturya (Salzburg, 3 gece; Viyana, 4 gece) ve Slovenya (Ljubliana, 3 gece) ülkelerinden dört kenti kapsayan uzun süreli seyahatin Münih bölümünü içermektedir. Gezi, 2017 yılının ağustos ayında gerçekleşmiştir. Ulaşım aracı olarak uçak, tren, otobüs ve otomobil kullanılmıştır. 2017 yılı rakamları ile maliyet hesabı, konaklanan oteller vb. özelden ulaşanlarla paylaşılabilir.
Uzun seyahatin rota özeti
Münih, Almanya’nın en büyük eyaleti olan Bavyera’nın başkenti.
Bavyera deyince aslında Almanya’nın tüm güneydoğusunu kapsayan geniş bir coğrafyadan söz etmiş oluruz. Çoğumuzun filmlerden aşina olduğu Alp Dağları manzaralarına zemin oluşturan doğası, yüksek tepelerin arasına yerleşmiş kasabaları ve köyleri, romantik şatoları; yöreye özgü insanı, dili, kıyafeti, müziği, eğlencesi, yiyeceği, içeceği kısacası zengin kültürüyle özel bir ilgiyi hak eden bir bölgeden söz ediyoruz. Dijital müzik platformlarında Bayerische dialekt, Bayerische volksmusik benzeri sözcüklerle listelenen seçenekleri dinlemeye başladığımızda farklı ama neşeli bir akışın içinde buluruz kendimizi.
Geleneksel kıyafetleri, yöreye özgü biraları, çiftçilikle uğraşmaları, belirgin bir zenginlik içinde olmaları (BMW-Bayerische Motoren Werke, Adidas, Puma gibi dünyaca kabul görmüş bir çok marka bu bölge ile özdeşleşmiştir), bu varlık ve farklılığın Münih kentine yansımaları, şehri her zaman ziyaret etme konusunda cazip kılmıştır.
Dünyanın en uzun yasası olarak anılan Alman Saflık Yasası (Reinheitsgebot) da 1516 yılında Bavyera’da kabul edilmiştir. Bu yasa, aslında bira ile Bavyera ilişkisini de açıklamaya yardımcı olur. Bu yasa ile bira yapımında kullanılan maddeler sınırlandırılmış, üretimi bir standarda bağlanmıştır.
Bavyera’yı ziyaret etmek için pek çok neden sayılabilir. Ama bir gezgin olarak kent hakkındaki araştırmalarım bana şunu hissettirdi; Münih çok güzel (yeşil, rahat, huzurlu, sakin, zengin vb.) bir şehir; bir Almanya düşkünü olarak burayı mutlaka görmelisin! Planlar yapıldı, yola çıkıldı.
Seyahat başlangıç noktası olan İzmir’den (Adnan Menderes Havalimanı-ADB) Sunexpress Havayollarına ait bir uçakla, günü değerlendirmek adına oldukça erken bir saatte (04:15) Münih Franz Josef Strauss Havalimanına (MUC) hareket edildi.
Avrupa’nın en işlek havalimanlarından biri olan Münih Havalimanı, Frankfurt’tan sonra Almanya’nın ikinci işlek havaalanı olarak değerlendiriliyor. Münih Havalimanının web sitesinden (https://www.munich-airport.com) de izlenebileceği gibi alanın şehirle ve diğer kentlerle bağlantısını sağlayan birçok seçenek mevcut.
Toplu ulaşım ağı konusunda Alman şehirleri sizi hep mutlu eder. Bilet seçeneklerini çalışmakta yarar vardır.
Biz S-Bahn (S1) hızlı treniyle şehir merkezindeki otelimize kolayca ulaştık. Bu arada havalimanından ayrılmadan, Günlük Grup Seyahat Bileti almayı ihmal etmedik. Münih şehrinde geçerli toplu ulaşım bilet ve harita seçeneklerine buradan: https://www.mvv-muenchen.de/en/index.html erişmek mümkün.
Erken kalkan yol alır fikriyle hareket ettiğimiz için Bavyeralılar güne başlarken biz de sanki bir Münih sabahına uyanmışız gibi onlara katılmıştık bile. Otelimiz Merkez Tren İstasyonuna çok yakın olduğu için S1’den Hauptbahnhof’da indik. Kahve eşliğinde alınan soğuk sandviç ve Berlinerlerin lezzeti ve çevrenin temizliği Almanya’da olduğumuzun ilk işaretleriydi.
Gökyüzü pırıl pırıl ve güneşli, sıcak olmaya aday bir gün, ağustos ayının ilk günleri. Valizleri otele bıraktıktan hemen sonra üzerinde çalışılmış gezi planımız hayata geçmek üzere elimizdeydi. Yepyeni bir kent keşfedilmeyi bekliyordu. Tüm gün bizimdi. Hbf’daki turizm bürosundan edindiğimiz gezi haritaları ve kitaplar da elimizdekilere ek olarak yol göstericimiz oldu.
Görülmesi gereken pek çok yer kent merkezinde (Marienplatz civarı) olduğu için ısınma turları genelde buradan başlıyor. Biz de öyle yaptık.
200 yılı aşkın zamandır (Kral Maximilian I tarafından 2 Mayıs 1807’de yayınlanan bir kararnameyle) pazar yeri olarak kullanılan yer. Zaten Viktualien, Latince erzak anlamına geliyor. Buradan her türlü gıda alışverişi yapılabildiği gibi farklı seçeneklerden oluşan yiyecek ve içecekler de tüketilmeye hazır. Açık ve kapalı alanlarda, alınan yiyeceklerin tüketilebileceği oturma grupları mevcut. Tipik Bavyera görüntüsü olarak hafızaya kazınacak görseller burada oluşmaya başlıyor. Uzun tahta masaların çevresine dizilmiş Münihliler ya da turistler, kırmızı yanaklarını gözlerine doğru kaldıra kaldıra kahkahalar atarak sohbet ediyor, biralarını içiyor, tavuk ve patateslerini yiyorlar. Viktualienmarkt‘ın nimetlerinden nasiplenmek size de iyi gelecek.
Viktualienmarkt – 200 yılı aşkın zamandır halkın pazarı
Buradan ayrılma vakti gelince hemen başımızı kaldırdığımızda görüntü alanını kaplayan yapıların arasında kalan Marienplatz bölgesine geçiyoruz.
St.Peter Kilisesinin (https://alterpeter.de) içini gördükten sonra dar tahta merdivenleri tırmanarak 91 metre yüksekliğindeki kuleye çıkmak ve buradan şehre göz atmak keyif verici.
St. Peter Kilisisinin kulesine çıkış ve kuleden manzara
St. Peter Kilisesi kulesinden Neues Rathaus (https://www.muenchen.de/)
Heiliggeist Kirche (https://heilig-geist-muenchen.de/)
Fotoğraflarda belki dikkati çekiyordur. Şehir yönetimi, bina yüksekliğini en fazla 99 metre ile sınırlandırdığı için yüksek denebilecek bina göze çarpmamakta. Bu kural ancak şehrin dış kesimi için esnetilebiliyormuş. Münih’in şehir olarak kurulması 115o yılları civarına denk geliyor. Kuruluşundan itibaren geçen zaman, kentin zenginleşmesi, yaşam kalitesinin yükselmesi, şehrin talep görmesi ve benzeri sebepler yüksek binaların yapılmasına engel oluşturan kuralların çiğnenmesine vesile olmamış velhasıl.
Marienplatz bölgesinde ziyaret, yeme-içme, alışveriş, dinlenme gibi ihtiyaçlarımızı karşıladıktan sonra Karlsplatz Meydanına doğru yürüyoruz. Burada Ortaçağ döneminde şehrin kapısı olarak kullanılan Karlstor ve meydanadaki serinleme fıskiyelerinden nasipleniyoruz. Sonra Marienplatz meydanındaki yer altı peronuna iniyoruz. Burası merkezi bir istasyon olduğu için çok sayıda trenin aktarma istasyonu. O nedenle Olympiazentrum’a (Olimpiyat Merkezi) gitmek için Moosach yönüne giden U3 trenine biniyoruz. Olympiazentrum istasyonunda inip yüzeye çıktığımızda modern kent yapılarının yanında geniş bulvarlar ve caddelerin kesişim yerinde dünyaca ünlü Bavyera markası BMW’nin fabrikasını ve müzesini görüyoruz.
Olimpiyat Parkı, 1972 yılındaki Münih Olimpiyatları öncesinde yapılan ve daha sonrasında güncellenerek modern insanın ihtiyaçlarına uygun olarak ama yeşil dokuyu keskin kurallarla koruyarak bugünlere gelmiş bir bölge. Eyalet başkenti Münih’in sahibi olduğu bir şirket tarafından yönetilen park çok sayıda dünya şampiyonaları, Almanya şampiyonaları, konserler, ticari fuarlar, sergiler vb. etkinliğe ev sahipliği yapmış (https://www.muenchen.de/sehenswuerdigkeiten/orte/120221.html).
Bölgedeki görülecek yerelerden biri de kuşkusuz BMW kompleksi. Oldukça büyük ve çok katlı müzede gezerken arabalar konusunda insanoğlunun nereden nereye geldiğine tanık oluyorsunuz (https://www.bmw-welt.com/en.html).
BMW Dünyası
Bu kadar yorgunluğun üzerine yapılacak en güzel şey gölge bir yere şilteleri serip çimenlerin yeşil huzuruna kendini bırakmaktır diye düşünenlerdenseniz Almanya’nın parkları tam size göredir. Ama Münih bu konuda açık ara önde olan Alman kentlerinden biri. Az sonra vereceğim iki örnekle ne demek istediğim çok daha iyi anlaşılacak sanıyorum. Bunu bildiğim için ülke dışı gezilerde sırt çantalarımız sadece yiyecek-içecek gibi ihtiyaçları değil aynı zamanda ağırlık yapmayacak yer örtülerini de içeriyor.
Bir kaç saatimizi alan BMW ziyaretimizden sonra Olimpia Parkın tatlı yamaçlarından birine serilmek, koyu gölgesiyle havada asılı nem üzerine adeta perde olan beyaz söğütlerin altına bıraktık kendimizi. Bu alanın geçmişten günümüze doğru geçirdiği değişimi anlatan bir makaleye bu adresten erişebilirsiniz. Amerikayı yeniden keşfetmeye lüzum yok diye güzel bir sözümü var. Almanlar yapmış, biz de örnek olarak böyle projelerden ilham alabiliriz diye içimden geçeni paylaşmış olayım.
Bahçe dendiğine bakmayın siz, bahçe bizim dilde küçük bir alan çağrıştırıyor zira. Burası Avrupa’nın en büyük kent parklarından biri.
İngiliz Bahçesi adını Friedrich Ludwig von Sckell’in siteyi tasarlarken model olarak kullandığı İngiliz peyzaj bahçelerinden almıştır.
Karl Teodor, Isar Nehri kıyısında halkın kullanabileceği bir yeşil alan oluşturulması için emir vermesi üzerine kurulmuş. Hikaye, eski zaman soylularının filmlerde rastladığımız varlık-yokluk, neslin ve asilliğin devamı gibi ihtirasları, halk gözünde değer bulmak için yapılan tercihleri içinde barındırıyor. Okumak isterseniz hikayesi burada.
Her nasılsa olmuş ama şahane olmuş. New York’un Central Parkı (341 hektar) misali (370 hektar) devasa bir alan halkın hizmetine sunulmuş. Çok farklı ihtiyaçlara hizmet veren parkın daha fazla görseline buradan erişilebilir.
Teodor 1780’lerde parkın kurulmasına imkan sağlamış ama o zamandan günümüze kadar geçen yüz yıllar içinde de birisi çıkıp yeter bu kadar park park, her yer park zaten burada bina yapacağız dememiş, diyememiş.
Englischer Garten’dan bir kaç görüntü
1600’lerin sonlarında bir yazlık saray olarak yaptırılmış ve Bavyeralı Alman hanedanı ve kraliyet ailesi olan Wittelsbach Ailesi tarafından kullanılmış. 1918’deki devrimden sonra kamunun malı olmuş, aileye sınırlı oturma hakkı verilmiş. Avrupa’nın büyüklük bakımından önemli sarayları arasında yer alır ve çeşitli kısımlardan oluşur. Aynı zamanda büyük bir park da alana dahildir (Sarayın web sitesi burada).
Nymphensburg Sarayının dış kısmından görüntüler
Nymphensburg Sarayı çok büyük bir alanı kaplıyor. Önce dışını sonra da iç bölümleri gezmek için iki üç saati buraya ayırmak yerinde olur. Sarayın bahçesinin en sonu Münih Botanik Bahçesine bir arka kapıdan giriş imkanı veriyor. O nedenle bu bölgeye ayrılacak zamanı botanik bahçesini devamla değerlendirmek isteyenler için bu bilgiyi de paylaşmış olayım.
Münih Botanik Bahçesi, 1914 yılında Alman botanikçi Karl von Goebel tarafından kurulmuş. Bugün 21.2 hektarlık bir alanı kaplayan Münih-Nymphenburg Botanik Bahçesi’nde yaklaşık 19.600 tür ve alt tür yetiştirilmekte. Dünyanın her yerinden ve dolayısıyla farklı iklim bölgelerinden yabani ve kültüre alınmış bitkileri bilimsel kriterlere göre toplama, inceleme, yetiştirme ve sergileme görevine sahip. Bahçesin web sitesi burada. Gittiği şehirlerde botanik bahçelerini de ziyaret listesine almayı sevenler için muazzam imkanları olan, huzur dolu bir mekan sizleri bekliyor.
Münih Botanik Bahçesinden akşam üzeri görüntüleri (biraz torpil yapmış olabilirim:)
Dünyanın en büyük teknoloji ve bilim müzesidir. Münih’in de en büyük müzedir. Yılda yaklaşık 1.5 milyon ziyaretçinin geldiği bu müzede 50 farklı bilim ve teknoloji dalına ait 28,000 farklı obje sergilenmektedir. Müze Alman Mühendisler Odası (VDI) tarafından 28 Haziran 1903 tarihinde kurulmuş. Müzenin web sitesi burada.
Müzede aklınıza gelebilecek her türlü Alman mühendisliği ürünü mevcut. Gezmesi uzun süren, geniş bir alana yayılmış. Sergi ürünlerinin kronolojik düzendeki sunuluşu teknoloji ve bilimdeki paralel gelişmenin seyrini gözünüze sokuyor adeta.
Bugün lüks olanakları sunan, moda tutkunlarının tercihi olan mağazaların yer aldığı bir cadde adını Bavyera Kralı II. Maximilian’dan almış. Caddenin bir ucunda Bavyera Eyalet Meclisi’nin toplandığı bina Maximilianeum yer alıyor. Yapımı 1850 yılına kadar gidiyor. Lüks konaklama seçenekleri de yine bu cadde üzerinde yer alıyor.
Maximilianstraße ve Maximilianeum
Zaman yetersizliği nedeniyle görme imkanımız olmayan residenz 1385’te bir Orta Çağ kalesi olarak inşa edilmiş. Zamanla saraya dönüştürülmüş ve Wittelsbach Hanedanı tarafından çok uzun bir süre (1508-1918) yönetim merkezi olarak kullanılmış.
Günümüzde Bavyera’nın en büyük müze kompleksi olarak isminden söz ettiriyor. Web sitesine burada erişilebilir.
Tüm Almanya kentlerinde olduğu gibi Münih de ün sahibi bira bahçelerine sahip. Bunlardan biri Hofbrauhaus. Web sitesi burada. Eğlenceli ve lezzetli bir yer.
Hatırı sayılır nama sahip bir başka bahçe de burası. Çok geniş bahçesinde yer bulmanın, ancak belli süre beklemeyi gerektirdiği düşünülürse buradan ulaşıp rezervasyon yaptırmakta yarar var.
Augustiner-Keller Biergarten
Levent Şık – 26.06.22 / candaki.com
